1453: Η «αποφράδα» χρονιά κατά την οποία έγινε- ως γνωστόν- η Άλωση της Πόλης. Στο Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος λαμβάνει χώρα από τη Δευτέρα 25 Μαΐου έως και την Παρασκευή 29 Μαΐου 2026 ειδικό αφιέρωμα με γενικό τίτλο «Η Καστροπολιτεία του Μυστρά: Η τελευταία πνοή του Βυζαντίου».
Μέσα από 30 ζωντανές εκπομπές θα προσπαθήσουμε -με ειδικούς ομιλητές- να αναδείξουμε την ατμόσφαιρα της εποχής προσφέροντας στους ακροατές ένα μοναδικό «ταξίδι» σε ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της βυζαντινής ιστορίας.
Να καταγράψουμε τι προηγήθηκε της Αλώσεως αλλά και τη γεωγραφική σημασία της τοποθεσίας της Καστροπολιτείας του Μυστρά με τα μεγαλοπρεπή εκκλησιαστικά κτίσματα, τα αρχοντικά και τα παλάτια των Δεσποτών που προκαλούν συγκίνηση στους επισκέπτες τους.
Η ιστορία «της νεκρής σήμερα πολιτείας» του Μυστρά αρχίζει από τα μέσα του 13ου αιώνα, όταν ολοκληρώθηκε η κατάκτηση της Πελοποννήσου από τους Φράγκους. Το όνομα Μυστράς ή Μυζηθράς προϋπήρχε της ίδρυσης του κάστρου και ήταν η ονομασία με την οποία αποκαλούσε το βουνό ο τοπικός πληθυσμός πριν από το 1249. Η οχύρωση του βουνού και η μετεξέλιξη του Μυστρά, κατά τους επόμενους δύο αιώνες (ύστερη βυζαντινή περίοδος), σε ισχυρό πολιτικό, στρατιωτικό, πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο συνδέεται με την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τη Δ΄ Σταυροφορία (1204). Μετά από αυτή μετατοπίστηκε το ενδιαφέρον του Βυζαντίου προς τις δυτικές επαρχίες του. Η αλλαγή συνδέεται και με την εμπορική διείσδυση των ιταλικών πόλεων (Βενετίας, Γένοβα, Πίζας κ.ά.), η οποία αναβάθμισε τη σημασία των εμπορικών κέντρων και των ναυτικών σταθμών της Πελοποννήσου.
Φέτος μάλιστα είναι μία χρονιά- σταθμός η οποία συμπίπτει με τα εγκαίνια των έργων προστασίας και ανάδειξης της Καστροπολιτείας του Μυστρά, αλλά και τις νέες μουσειακές εκθέσεις στο Παλάτι των Δεσποτών. Το Παλάτι ανοίγει τις πύλες του περιμένοντας τους ταξιδιώτες να το εξερευνήσουν και να μαγευτούν από το μεγαλείο του.
Αναλυτικότερα οι εκπομπές του Αφιερώματος είναι:
Δευτέρα 25 Μαΐου 2026
10.00-11.00 Ο ΜΥΣΤΡΑΣ: Η ιστορία της περιοχής και η εξέλιξή της μέχρι την Άλωση της Κωνσταντινούπολης.
11.00-12.00 Η γεωγραφική σημασία της τοποθεσίας της Καστροπολιτείας του Μυστρά και η ετυμολογική ερμηνεία του ονόματός της (Μυστράς ή Μυζηθράς).
13.00-14.00 Η Δυναστεία των Καντακουζηνών (1348-1383): Οι πρώτοι Δεσπότες του Μυστρά και η σημαντική συμβολή του Μανουήλ Καντακουζηνού στην ευημερία της περιοχής.
15.00-16.00 Εκκλησίες στον Μυστρά (γενικά χαρακτηριστικά, δυτικές επιρροές, εικονογραφικές και τοιχογραφικές τάσεις).
17.00-18.00 Η Μονή Βροντοχίου με τους ναούς των Αγ. Θεοδώρων και της Παναγίας Οδηγήτριας ή Αφεντικό.
18.00-19.00 Ο Ναός της Αγ. Σοφίας και η μονή της Περιβλέπτου.
Τρίτη 26 Μαΐου 2026
10.00-11.00 Η Δυναστεία των Παλαιολόγων (1384-1460).
11.00-12.00 Ο Αγ. Δημήτριος: Η Μητρόπολη του Μυστρά.
13.00-14.00 Σύνδεση του Αγ. Δημητρίου με την εξέχουσα προσωπικότητα του Κων/νου ΙΑ’ Παλαιολόγου και τη στέψη του ως τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου.
15.00-16.00 Ναοί και Μονές πέριξ του Μυστρά που συνδέονται με την Παλαιολόγεια τέχνη.( Ιερά Μονή Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων, κ.α.)
17.00-18.00 Η εμβληματική μορφή του Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου Δραγάση: η άφιξή του στον Μυστρά. Η κατάσταση της αυτοκρατορίας όταν την παρέλαβε και η διπλωματική του πολιτική.
18.00-19.00 Η οικογενειακή ζωή του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του, ο θάνατός του.
Τετάρτη 27 Μαΐου 2026
11.00-12.00 Θρύλοι για τον «Μαρμαρωμένο Βασιλιά» (ξίφος και τόπος ταφής του, κλπ).
12.00-13.00 Η μορφή του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου στη σύγχρονη λογοτεχνία και μουσική. Η συνολική αποτίμηση της προσωπικότητας και του έργου του.
13.00-14.00 Ο ναός της Ευαγγελίστριας στον Μυστρά.
15.00-16.00 Αρχοντικά στον Μυστρά: Εξέχοντα δείγματα βυζαντινής αρχιτεκτονικής.
17.00-18.00 Κατοικίες στον Μυστρά: Δείγματα βυζαντινής οικιστικής αρχιτεκτονικής.
18.00-19.00 Παλάτια – ανάκτορα στον Μυστρά: Μνημειώδη κτίρια, που καθρεφτίζουν την αίγλη του Δεσποτάτου του Μορέως.
Πέμπτη 28 Μαΐου 2026
10.00-11.00 Παλαιολόγεια Αναγέννηση και Μυστράς (η αναβίωση του βυζαντινού πολιτισμού στη φιλοσοφία, στα γράμματα και στις τέχνες).
11.00-12.00 Αξιόλογοι Ιστοριογράφοι και Χρονογράφοι των χρόνων αυτών: Το έργο τους.
13.00-14.00 Ο Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων, ο Έλλην και φιλόσοφος: η βιογραφία του.
15.00-16.00 Η δράση και το έργο του Πλήθωνα στο Δεσποτάτο του Μορέως, η απόπειρα αναβίωσης του αρχαιοελληνικού πνεύματος στον Μυστρά.
17.00-18.00 Οι ναοί του Αγ. Νικολάου και του Αγ. Χριστοφόρου Μυστρά.
18.00-19.00 Η πολεοδομία της περιοχής, το σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης του Μυστρά.
Παρασκευή 29 Μαΐου 2026
10.00-11.00 Οι δραστηριότητες των κατοίκων στον Μυστρά.
11.00-12.00 Η αποτύπωση του Μυστρά στη σύγχρονη τέχνη και λογοτεχνία: ποίηση, πεζογραφία, μουσική και ζωγραφική.
13.00-14.00 Ο Μυστράς μετά την άλωση της Πόλης και κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας.
15.00-16.00 Αναστηλωτικές εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά.
17.00-18.00 Βιβλιογραφική καταγραφή έργων σχετικά με τον Μυστρά.
18.00-19.00 Συνολική θεώρηση της Καστροπολιτείαςτου Μυστρά: η γέφυρα μεταξύ της βυζαντινής κληρονομιάς και του νεοελληνικού κράτους. Από το 1989 μνημείο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Συντονιστείτε στο Ραδιόφωνο της Εκκλησίας, στην άλλη φωνή, στο ραδιόφωνο του Λ(λ)όγου και του πολιτισμού, στο ραδιόφωνο των αφιερωμάτων.